Pisanki

Jajko czczono w wielu miejscach na świecie od najdawniejszych czasów jako praźródło życia.

Sam zwyczaj dekorowania kurzego jaja jest bardzo stary. W Polsce wykonywanie zdobienia woskiem, potwierdzają odkrycia archeologiczne z X i XII w w Opolu i we Wrocławiu. W tradycji ludowej przypisywano jajku liczne właściwości magiczne, życiodajne, ochronne i dobroczynne. Przechowywanie w domu, wcześniej poświęconych w kościele, malowanych jajek miało zapewnić rodzinie powodzenie przez cały rok. Skorupki jajek przechowywane w szparach między belkami domu zabezpieczały domostwo przed robactwem, w stodole zaś ułożone pod pierwszym snopkiem chroniły zboże przed myszami. Przerzucanie pisanek przez dach domostwa miało chronić przed pożarem. Malowane pisanki wykorzystywano również do licznych zabaw. Wiejskie gospodynie każdego roku na Wielkanoc przygotowywały od kilkudziesięciu, czasem nawet do kilkuset pisanek, którymi obdarowywano członków rodziny, chrześniaków i rodziców chrzestnych.

Zwyczaj malowania wielkanocnych pisanek do tej pory przetrwał w Lipsku, nad Biebrzą. Znajduje się tutaj kilka pracowni pisankarskich oraz Muzeum Pisanki Lipskiej, gdzie można podziwiać precyzyjność wzorów naniesionych woskiem na skorupkę przy pomocy główki cienkiego gwoździa, bądź szpilki. Są to głównie kompozycje rozet, motywów słońca, wachlarzy, kłosów i łańcuszków, równomiernie rozłożonych na całej powierzchni jajka. Dawniej do barwienia używano wyłącznie barwników pochodzenia naturalnego. Wywar uzyskiwano z kory dębu lub olchy, często zmieszany z opiłkami żelaza, łusek cebuli czy młodego żyta, w zależności od koloru jaki się chciało uzyskać. Na początku lat 70-tych XX wieku pisankarki pełne jajko zastąpiły wydmuszką, a naturalne barwniki chemicznymi farbami do malowania tkanin. Zdobione woskiem na trwałych wydmuszkach bajecznie kolorowym ornamentem pisanki lipskie zaczęto traktować nie tylko jako rekwizyt obrzędowy, ale jako swoiste dzieło sztuki.

MPR plakietkaCopyright 2015 by Uroczysko Ruczaj
Karczmisko 41 | 16-020 Czarna Białostocka
telefon: +48 698 519 658  
e-mail: agroturystyka@uroczysko-ruczaj.pl

Uroczysko Ruczaj